Gminny Ośrodek Pomocy
Społecznej w Maniowach

 





 

 




     Strona główna    
2017-06-27     Cypriana, Emanueli, Władysława     "Uśmiech to bodaj najkrótsza droga do drugiego człowieka". Henry Saka    
Strona główna -> Przemoc

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE CZORSZTYN NA LATA 2015 - 2020

 

Przemocą jest wszystko to, co czynione jest z myślą o zranieniu drugiego człowieka lub wyrządzeniu mu krzywdy.

Według definicji zawartej w art. 2 pkt. 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, przemoc to:

Jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób wymienionych w pkt. 1 (członek rodziny – osoba najbliższa w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6.06.1997r. – Kodeks karny), w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesna, wolność, w tym seksualna, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

 

Formy przemocy

Osobami doświadczającymi przemocy domowej są najczęściej kobiety, dzieci, osoby starsze lub niepełnosprawne, ale bywają też nimi mężczyźni.

Przemoc fizyczna 
są to wszelkie działania polegające na użyciu siły i prowadzące do nieprzypadkowych urazów, zranień, stłuczeń, złamań czy zasinień. Do tej kategorii zalicza się między innymi: popychanie, odpychanie, obezwładnianie, uderzanie, policzkowanie, szczypanie, kopanie, duszenie, bicie otwartą dłonią, pięścią lub różnymi przedmiotami, poparzenie, porzucenie w niebezpiecznej okolicy, straszenie bronią lub jej użyciem i inne
Przemoc psychiczna 
to umyślne działania wykorzystujące nie siłę fizyczną, lecz mechanizmy psychologiczne, powodujące zachowanie pozytywnego obrazu własnej osoby u ofiary, obniżenie u niej poczucia własnej wartości, pojawienie się stanów lękowych i nerwicowych. Przejawami tego rodzaju przemocy są: odmowa uczuć, brak zainteresowania, szacunku, nieustanna krytyka, wyśmiewanie poglądów, wyznania religijnego, żądanie posłuszeństwa, narzucanie poglądów, wmawianie choroby psychicznej, kontrola i utrudnianie kontaktów z innymi osobami, zawstydzanie, upokarzanie, wyzywanie, grożenie, ograniczanie snu, jedzenia, itp.
Przemoc seksualna 
polega na wymuszaniu niechcianych przez ofiarę zachowań w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych sprawcy, dokonywane poprzez przymuszanie do pożycia seksualnego, wymaganie na ofierze nieakceptowanych pieszczot i praktyk seksualnych, przymuszanie do seksu z osobami  trzecimi, krytykę zachowań seksualnych ofiary, wymuszanie sadystycznych form pożycia seksualnego, przymuszanie do oglądania pornografii, zmuszanie do prostytucji, gwałt.
Przemoc ekonomiczna 
to działania prowadzące do całkowitego finansowego uzależnienia ofiary od sprawcy, realizowane między innymi w drodze niezaspokajania podstawowych materialnych potrzeb rodziny, uniemożliwianie podjęcia pracy zarobkowej, utrudnianie aktywności zawodowej, odbieranie pieniędzy, okradanie, wyliczanie  wydatków.

Zaniedbanie
polega na permanentnym braku zaspokojenia niezbędnych dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania potrzeb fizycznych i psychicznych drugiego człowieka. Potrzeby te związane są m.in.  z odżywianiem, ubieraniem, schronieniem, higiena, opieka medyczną, kształceniem jak również ze sferą psychiki, czyli potrzeba miłości, bezpieczeństwa, przynależności. Zaniedbywanie wbrew powszechnej opinii dotyczy nie tylko dzieci lecz również osób dorosłych ( np. osób w podeszłym wieku wymagających osób trzecich).

10 wskazówek dla osoby dotkniętej przemocą

1. Nie trać wiary w możliwość pokonania przemocy.
2. Nie pozwól, by lęk skłonił Cię do bezczynności i milczenia.
3. Nie pozwól się krzywdzić. Masz prawo do godnego życia.
4. Nie wierz w obietnice składane przez sprawcę przemocy, zwłaszcza gdy wielokrotnie ich nie dotrzymał. Nie dotrzyma ich.
5. Podejmij działania – życie masz jedno!
6. Nie pozwól sprawcy, aby Cię przechytrzył, gdyż straci do Ciebie resztki szacunku i staniesz się jeszcze łatwiejszym celem.
7. Nie pozwól wykorzystywać się przez sprawcę przemocy – taka sytuacja również osłabia Twój obraz w jego oczach.
8. Pamiętaj! Problemu nie rozwiąże nikt bez Twojego udziału.
9. Nie odkładaj na później działań, których nie unikniesz.
10. Nie ukrywaj przemocy – to nieprawda, że nikt nie wie o Twoim problemie.

 

Przemoc domowa - mity i fakty

Nie ujawnia się tajemnic rodzinnych - NIEPRAWDA
Przemoc nie skończy się sama. Pierwszym krokiem do jej przerwania jest przełamanie izolacji i milczenia

Nikt nie powinien wtrącać się w prywatne sprawy rodziny - NIEPRAWDA
Przemoc w rodzinie jest przestępstwem. Każdy ma prawo zapobiec przestępstwu.

Jeśli ktoś jest bity, to znaczy, że na to zasługuje - NIEPRAWDA
Nikt nie ma prawa bić i poniżać kogokolwiek bez względu na to co zrobił

Przemoc jest wtedy gdy są widoczne ślady pobicia - NIEPRAWDA
Nie trzeba mieć siniaków i złamanych kości, aby być ofiarą przemocy domowej. Poniżanie i obelgi bolą tak samo jak bicie.

Nie można zmienić swego przeznaczenia - NIEPRAWDA
Nawet po wielu latach osoba doznająca przemocy może przerwać przemoc. Nigdy nie jest za późno, aby powiedzieć NIE!

Alkoholizm jest przyczyną przemocy - NIEPRAWDA
Uzależnienie od alkoholu nie zwalnia od odpowiedzialności za czyny. Należy karać sprawcę przemocy i leczyć jego chorobę.

Przemoc w rodzinie to problem marginesu społecznego - NIEPRAWDA
Przemoc domowa zdarza się we wszystkich grupach społecznych niezależnie od poziomu wykształcenia i sytuacji ekonomicznej.

 

Przemoc domowa - zachowania sprawców

Sprawca przemocy znajduje wiele logicznych wyjaśnień swojego postępowania. Najczęściej jest przekonany o słuszności  takich zachowań i postrzega siebie jako człowieka robiącego różne rzeczy w imię sprawiedliwości czy w trosce o dobro innych ludzi. Wielu sprawców przemocy wie, że takie zachowania są niewłaściwe – w przeciwnym razie nie staraliby się aż tak bardzo ich ukrywać. Czasami myślą o tym, aby zmienić swoje zachowanie, ale bez profesjonalnej pomocy z zewnątrz właściwie nie jest to możliwe, ponieważ przemoc jest źródłem  wzmocnień, daje poczucie władzy i przewagi nad innymi ludźmi.

Sprawcy przemocy potrafią skutecznie manipulować nie tylko swoimi ofiarami, ale także otoczeniem czy osobami próbującymi interweniować. Do zmniejszenia wagi popełnionych czynów sprawca potrafi wykorzystywać różne strategie. Dotyczą one głównie sposobów redukowania lęku i zmniejszania poczucia winy przed popełnieniem czynu zabronionego przez prawo oraz osłabiania a czasem nawet całkowitego wyeliminowania wyrzutów sumienia.

Strategie jakie przyjmują sprawcy przemocy to:

Kwestionowanie odpowiedzialności

sprawca przekonuje siebie i próbuje przekonać innych, że ulega jakimś siłom zewnętrznym, nad którymi nie panuje. Próbuje wmówić interweniującym policjantom czy innym zainteresowanym osobom, że to był wypadek, a więc działanie przypadkowe, niezamierzone

Kwestionowanie szkody

sprawca nie kwestionuje  odpowiedzialności, nie zaprzecza, że on to zrobił, ale próbuje przekonać siebie i innych, że nic wielkiego się nie stało. Osobom interweniującym często usiłuje  wmówić, że pokłócili się, on ją tylko trochę popchną, a ona się przewróciła; mówił co prawda domownikom, że ich pozabija, ale to przecież tylko słowa itd.

Kwestionowanie ofiary

sprawca nie neguje ani odpowiedzialności, ani szkody, odbiera natomiast prawo ludziom, którzy ucierpieli, do nazywania siebie ofiarami jego czynów. Swoje zachowanie przedstawia jako akt słusznej zemsty, kary. Ofiara przedstawiana jest jako ktoś, kto zasłużył na ukaranie.

Potępianie potępiających

sprawca odbiera potencjalnym osobom oceniającym jego czyn prawo do oceniania w ogóle. Chodzi tu głównie o odwrócenie uwagi od tego, co on zrobił i skierowanie jej na motywy czy zachowania osób, które mogą go ocenić, potępić, osądzić. Policjanci spotykają się z sytuacjami, gdy sprawcy przemocy w rodzinie zmuszają ich swoim zachowaniem do użycia środków przymusu bezpośredniego. I potem są oskarżani o przekroczenie swoich kompetencji, pobicie czy brutalność. Służy to odwróceniu uwagi od czynu sprawcy. Osoby interweniujące słyszą często, że bicie nie jest czynem nagannym; „Przecież wszyscy tak robią”.

Odwoływanie się do wyższych racji

sprawca uznaje konieczność poświęcenia jednego dobra  w imię innego działania w stanie wyższej konieczności. Osoby interweniujące mogą usłyszeć, że ofiary są bite zapobiegawczo, żeby im „głupoty do głowy nie przychodziły” lub żeby „siedziały w domu i nie przynosiły wstydu rodzinie”. Często są również komentarze, że bicie dzieci to dobra metoda wychowawcza.

 

Przemoc domowa - cykl przemocy

Przemoc w rodzinie charakteryzuje się następującymi cechami:

JEST INTENCJONALNA
Przemoc jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie ofiary.

SIŁY SĄ NIERÓWNOMIERNE
W relacji jedna ze stron ma przewagę nad drugą. Ofiara jest słabsza a sprawca silniejszy.

NARUSZA PRAWA I DOBRA OSOBISTE
Sprawca wykorzystuje przewagę siły narusza podstawowe prawa ofiary (np. prawo do nietykalności fizycznej, godności, szacunku itd.).

POWODUJE CIERPIENIE I BÓL
Sprawca naraża zdrowie i życie ofiary na poważne szkody. Doświadczanie bólu i cierpienia sprawia, że ofiara ma mniejszą zdolność do samoobrony.

Przemoc domowa rzadko jest czynem jednorazowym . Znacznie częściej jest  procesem o długiej, nawet kilkunastoletniej historii. Ma tendencję do powtarzania się według zauważalnej prawidłowości. Cykl przemocy składa się zwykle z trzech następujących po sobie faz:

Faza narastającego napięcia - jest to początek cyklu, który charakteryzuje się wzrostem napięcia i natężeniem sytuacji konfliktowych. Na tym etapie dochodzi do rozmaitych incydentów takich jak np. przejaw, zazdrości ,gniewu, kontrolowania członków rodziny, używanie obraźliwych słów, poniżanie bliskiej osoby. Sprawca jest stale poirytowany i prowokuje kłótnie. Osoba,  wobec której kierowana jest złość partnera stara się za wszelką cenę uspokoić sytuację zaspakajając żądania partnera i robiąc wszystko by poprawić mu nastrój. Często sama obarcza się winą za jego zachowanie i dąży do zadośćuczynienia i uszczęśliwienia sprawcy. Przyczyny narastającego napięcia mogą tkwić poza rodziną, czasem są to błahostki, drobne nieporozumienia, które spiętrzają napięcie. Sytuacja staje się nie do zniesienia i pojawia się agresja.

Faza ostrej przemocy -  następuje wybuch  gniewu i wyładowania agresji. Czasem awanturę wywołuje sama ofiara ponieważ nie może już wytrzyma narastającego napięcia i chce żeby ,, już było po wszystkim”. W innych przypadkach gwałtowny atak wywołuje sprawca stawiając swojej ofierze żądania, których nie jest ona w stanie spełnić, na co on odpowiada agresją. Poirytowany dotąd sprawca wpada w szał, traci całkowicie kontrolę nad swoim zachowaniem i może pobić,  okaleczyć ofiarę nie licząc  się ze skutkami swoich agresywnych działań. Ta faza trwa stosunkowo krótko ale może zakończyć się dramatycznie: uszkodzeniem ciała a nawet śmiercią zaatakowanej osoby. W trakcie ataku ofiara robi wszystko żeby ochronić siebie i uspokoić partnera. Zabiegi te jednak rzadko przynoszą pożądany skutek. Wraz z ustaniem aktu przemocy ofiara znajduje się w stanie szoku nie chce uwierzyć w to co się stało. Pojawia się u niej przerażenie, bezradność, poczucie wstydu, ale także złość, która powoduje, że najczęściej w tej fazie trwania przemocy osoby, które jej doznały decydują się na wezwanie pomocy i złożenie skargi, a więc początkują interwencję w sytuacji przemocy w rodzinie. Jeśli osoba zagrożona przemocą nie zgłosi się do właściwych instytucji po pomoc, jest to ostatni moment by przerwać cykl przemocy, nim rozpocznie się ona na nowo.

Faza miodowego miesiąca – jest to faza skruchy ze strony sprawcy i okazywania miłości. Osoba stosująca przemoc usprawiedliwia swoje zachowanie, okazuje żal z powodu tego co się stało i zaklina się, że to już się więcej nie powtórzy. Ofiara wierzy w zapewnienia partnera. Na nowo zdobywa zaufanie osoby , którą skrzywdził, staje się miły, uczynny. Ofiara wierzy w zapewnienia partnera, w to, że się zmienił bo z całych sił pragnie, żeby tak właśnie było i nawet jeśli jeszcze niedawno gotowa była uciec czy złożyć skargę teraz zostaje i wycofuje się z podejmowania działań przeciwko sprawcy. Na tym etapie istnieją szanse na to, że jeśli sprawca chcąc utrzymać związek podda się terapii, jego agresywne zachowania zostaną powstrzymane. Bez specjalistycznej pomocy, sprawca nie jest w stanie długo wytrzymać w spokoju. Ponownie wzrasta w nim napięcie i wszystko zaczyna się od nowa.

 

Przemoc domowa - sytuacja ofiar

Jedną z cech charakteryzującą zachowanie ofiar przemocy w rodzinie jest rozchwianie emocjonalne. Charakteryzują ją częste niezrozumiałe zamiany decyzji, niepewność, nieuzasadnione reakcje lękowe, ciągłe poczucie zagrożenia. Ofiary tracą zdolność realnej oceny swojej sytuacji i grożącego im niebezpieczeństwa.

Przyglądając się sytuacji psychologicznej ofiar i próbując zrozumieć ich zachowania, specjaliści najczęściej odwołują się do syndromu wyuczonej bezradności, zjawiska „prania mózgu” czy zespołu stresu pourazowego.

Syndrom wyuczonej bezradności- oznacza on poddanie się, rezygnację z aktywności służącej poprawie sytuacji, w jakiej dana osoba się znajduje. Wyuczona bezradność wynika z przekonania o bezskuteczności jakichkolwiek działań. Osoby doznające przemocy na początku podejmują wiele działań mających na celu zmianę swojej sytuacji. Dopiero gdy okazuje się, że są one nieskuteczne, nabierają przekonania, że nie mogą zrobić, żeby zapewnić sobie bezpieczeństwo i zapobiec aktom przemocy. Nabierają pewności, że to co robią, nie ma sensu, więc powoli rezygnują z podejmowania kolejnych prób poprawy sytuacji.

Zjawisko "prania mózgu"  techniki "prania mózgu" są stosowane, aby zmienić czyjeś przekonania, nastawienia, poglądy, a wiele z nich ma na celu zmiany osobowości tak, aby osoba manipulowana działała zgodnie z oczekiwaniami manipulującego. W konsekwencji ofiary przemocy w rodzinie, które były poddawane "praniu mózgu" maja zniekształcony obraz własnej osoby, uważają, że są głupie, niewydolne, złe, niezaradne, czują się winne i odpowiedzialne za przemoc, często uważają, że zasłużyły na karę; przeżywają silny lęk; mają poczucie, że robią coś złego; czasem podejmują działania autodestrukcyjne. Znaczną część tych technik stosują sprawcy przemocy w rodzinie min.:

  • izolowanie ofiary od wszelkich źródeł wsparcia
  • skoncentrowanie uwagi wyłącznie na zachowaniach sprawcy tak, aby ofiara ciągle i z lękiem myślała o tym, co on może zrobić
  • doprowadzenie do wyczerpania nieustannymi wyszukanymi i bezsensownymi zadaniami
  • ograniczanie snu i odpoczynku
  • wymuszanie niechcianych praktyk seksualnych
  • zastraszanie i wywoływanie przygnębienia
  • stosowanie na przemian kar i nagród tak, aby utrudnić ocenę sytuacji i zmniejszyć opór, a także podtrzymać nadzieję, że "może to nie taki zły człowiek, w końcu zrozumie i się zmieni"
  • demonstracyjne akcentowanie wszechwładzy i wszechmocy, mające na celu    przekonanie    ofiary o nieograniczonych możliwościach i sile sprawcy,

Zespół stresu pourazowego (PTSD)-  są to zaburzenia psychiczne, na które cierpią ofiary terrorystów, przemocy domowej, innych groźnych dla życia i zdrowia przestępstw. Intensywność objawów  PTSD zależy od rodzaju zdarzenia, intensywności przeżytego urazu, od indywidualnej podatności, od tego, czy uraz był jednorazowy czy długotrwały, rozciągnięty w czasie.

Objawy:

  • powracające wspomnienia
  • wrażliwość na bodźce związane z traumą,
  • lęk, niepokój, wzmożona czujność,
  • niekontrolowane wybuchy złości,
  • trudności z koncentracją,
  • poczucie odrętwienia i obcości, obojętność,

Osoba z urazem ma trudności z uzyskaniem równowagi, intensywne uczucia i obojętność, nerwowe działanie i brak inicjatywy.

: